poihmata top banner 2019


 

"...Μα επί τέλους! πια ο καθείς γνωρίζει πως από καιρό τώρα- και προ παντός στα χρόνια τα δικά μας τα σακάτικα- είθισται να δολοφονούν τους ποιητάς" έγραφε ο Νίκος Εγκονόπουλος για τη δολοφονία του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα και για την εποχή της ανόδου του φασισμού στην Ευρώπη που δεν απέχει και πολύ από τη δική μας. 

iskios ImgF

"Η ποίηση -έγραφε ο Λόρκα είναι το αδύνατο που γίνεται δυνατό. Μια άρπα που αντί για χορδές έχεικαρδιές και φλόγες". Πράξη αγάπης, εξανθρωπισμού και απέραντης αλληλεγγύης είναι η ποίηση. Ανήκει στη δούλεψη του αγαθού και του ωραίου. Ξεδιψάει και καθαρίζει την ψυχή από κάθε φτηνό και μιαρό. Προετοιμάζει την αυγή, που αναπότρεπτα θα χαράξει. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει ο Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα μέσα από τα ποιήματά του Γιατί λοιπόν τον σκότωσαν τον ποιητή;

Γιατί τον σκότωσαν γιατί
το γελαστό τον ποιητή
αυγούλα στη Γρανάδα...

        Γιατί εκτός από τους παραπάνω λόγους κι άλλους τόσους λόγους η ποίηση είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του φασισμού. Κι ο Λόρκα ήταν αντιφασίστας. Κι αυτό το ήξεραν οι φασίστες μελανοχίτωνες, που τα ξημερώματα της 19ης Αυγούστου του 1936 ανέλαβαν να σιγήσουν για πάντα "το αηδόνι της Ανδαλουσίας". Τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, που πίστευε ότι κάθε αληθινός ποιητής είναι και επαναστάτης."Εγώ πάντα θα είμαι στο πλευρό αυτών, που δεν έχουν τίποτα και στους οποίους δεν επιτρέπεται καν να απολαύσουν ειρηνικά το τίποτα που έχουν".
        Χωρίς να τον περάσουνε από δίκη αφού πρώτα τον ανάγκασαν να σκάψει μόνος του τον τάφο του, αυτοί για τους οποίους είχε γράψει: " Μαύρα τ άλογά τους και τα πέταλά τους μαύρα πάνω στις κάπες τους γυαλίζουν κεριού και μελανιού λεκέδες. Μα η χωροφυλακή προχωράει σπέρνοντας φλόγες...." , τον τουφέκισαν άνανδρα και πισώπλατα. Το έγκλημα έγινε κάπου 200 μέτρα μακριά από μια παράξενη πηγή με παγωμένο αναβράζον νερό, που οι Άραβες στα χρόνια τους την ονόμαζαν Αϊναδαμάρ, δηλαδή πηγή των δακρύων.
Στη συλλογή του "Ποιητής στη Ν. Υόρκη" έγραφε ο Λόρκα σ' ένα του ποίημα
        "Έπειτα κατάλαβα ότι είχα δολοφονηθεί.
        Με έψαξαν σε καφετέριες, νεκροταφεία και εκκλησίες... αλλά δε με βρήκαν.
        Δε με βρήκανε ποτέ; Όχι ποτέ δε με βρήκαν."
Και πράγματι αυτό το ποίημα λειτούργησε ως προφητεία. Ογδόντα χρόνια έχουν περάσει και ο τάφος του μεγαλύτερου Ισπανού ποιητή του 20ου αιώνα παραμένει ακόμα άγνωστος.
Ο Φεδερίκο ντελ Σαγράδο Κοραθόν ντε Χεσούς Λόρκα, ποιητής, ζωγράφος, μουσικός και θεατρικός συγγραφέας, πολυσχιδής προσωπικότητα με αστείρευτο ταλέντο είναι η ίδια η Ισπανία, είναι το ανδαλουσιάνικο τοπίο, είναι οι ηλιοκαμμένοι άντρες με τα λευκά πουκάμισα, τα κορίτσια με τα πολύχρωμα ή τα κατάμαυρα πένθιμα φουστάνια, είναι το ντουέντε της ισπανικής ψυχής. Το ντουέντε, λέξη που δύσκολα μεταφράζεται και ορίζεται σε άλλη γλώσσα, αποτελεί μια ψηλάφηση στα λιγότερα συνειδητά επίπεδα της ανθρώπινης ύπαρξης, εκεί που κατοικούν οι πληγές και οι οδύνες, τα απόκρυφα όνειρα, εκεί που βρίσκονται όλα τα ανείπωτα και τα ανομολόγητα. Έχει ειπωθεί πολύ εύστοχα: " Ό,τι έχει μαύρους ήχους έχει ντουέντε". Ο ίδιος ο ποιητής έγραφε για το ντουέντε: "Η Ισπανία καίγεται αδιάκοπα από το ντουέντε. Είναι μια χώρα θανάτου, μια χώρα ανοιχτή στο θάνατο”.    

        Σ όλες τις χώρες ο θάνατος είναι ένα τέλος. Φτάνει και τα παραθυρόφυλλα κλείνουν. Όχι στην Ισπανία. Στην Ισπανία ανοίγουν. Πολλοί Ισπανοί ζουν ανάμεσα σε τέσσερις τοίχους ως τη μέρα που θα πεθάνουν και τότε τους βγάζουν στον ήλιο. Σε καμμιά άλλη χώρα ο πεθαμένος δεν είναι πιο ζωντανός απ ότι στην Ισπανία."
Τα θέματα που έρχονται και ξανάρχονται στο έργο του Λόρκα είναι ο γενέθλιος τόπος του, η πολυαγαπημένη Ανδαλουσία της καρδιάς του. Ελιές, ατέλειωτες σειρές από ασημοπράσινες ελιές και περιβόλια."Ο κάμπος με τις ελιές ανοίγει και κλείνει σαν μια βεντάλια. Οι ελιές είναι φορτωμένες κραυγές". Είναι ο θάνατος και ο έρωτας, ένας έρωτας άγριος και απόλυτος, που μπορεί να λυτρωθεί μόνο με το θάνατο. Είναι η μοίρα και η ζωή, η ζωή που διαφεντεύεται από τη μοίρα καθώς γίνεται άθυρμα στα χέρια της. Είναι η ζωή που πορεύεται μαζί με το θάνατο σε αχώριστη παρέα, "τη ζωή και το θάνατο του κόσμου, που φιλιούνται κι αγκαλιάζονται". Είναι ο άνθρωπος αντάρτης, που παλεύει σ έναν αγώνα άνισο, του οποίου η έκβαση έχει από τα πριν αποφασισθεί από δυνάμεις σκοτεινές και υπέρτερες.

        Το τραγικό στοιχείο διαποτίζει όλο το έργο του Λόρκα με ένα λυρισμό όμως που γλυκαίνει ακόμα και τη συμφορά, που κάνει τρυφερό ακόμα και το θάνατο. Στον πυρήνα του ποιητικού και θεατρικού του έργου" η σάρκα", το σώμα, ως απόλυτος αφέντης και δυνάστης, συνεργάζεται με τη μοίρα στο ύπουλο παιχνίδι, που εξυφαίνει σε βάρος της ανθρώπινης βούλησης και λογικής.

Ο ΙΣΚΙΟΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΟΥ

Ο ίσκιος της ψυχής μου
χάνεται μέσα σε ένα σούρουπο από αλφάβητα
ομίχλη από βιβλία
και λόγια
Ο ίσκιος της ψυχής μου!
¨Έφτασα στη γραμμή όπου σταματά
η νοσταλγία
και το δάκρυ μεταμορφώνεται
σε αλάβαστρο του νου
Ο ίσκιος της ψυχής μου
Η ανέμη του πόνου
φτάνει στο τέλος της
μα μέσα μου απομένει, ουσία και λόγος,
ένα παλιό μεσημέρι από χείλη,
ένα παλιό μεσημέρι
από βλέμματα
Ένας θολός λαβύρινθος
από σκοτεινιασμένα αστέρια
πλέκεται με τις αυταπάτες μου
που έχουν σχεδόν μαραθεί
Ο ίσκιος της ψυχής μου!
Μια προαίσθηση
ρουφάει τη ματιά μου
Βλέπω τη λέξη έρωτας
να γίνεται ρημάδι
Αηδόνι!
Ω αηδόνι μου!
Τραγουδάς ακόμα;

Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα

Μπορείτε να σχολιάσετε...


Security code
Ανανέωση