Δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα
«Είμαι ένας απλός, καθημερινός, αισιόδοξος άνθρωπος.
Αλλά, δεν αντέχω τα παράθυρα χωρίς θέα.
Τα παράθυρα βρίσκονται εκεί για να ταξιδεύουν τη ματιά.
Για ν’ αποκαλύπτουν ορίζοντες.
Για να υπόσχονται το «παραπέρα».
Για να λούζουν στο αληθινό φώς τ’ άδεια δωμάτια.
Για να φτιάχνουν σκιές με χρώμα πάνω στους λευκούς τοίχους…
Οδυσσέα Ελύτη
Πηλιορίτικα σπίτια.
Κουβαλούν στην πλάτη τους παράδοση δύο αιώνων ζωής, ομορφιά δεμένη με το τοπίο και τη φύση, τέχνη που υπηρετεί τη ζωή σ όλες της τις εκφάνσεις, σχέδιο και αρχιτεκτονική υποταγμένη στο μέτρο και στη χάρη αυτού του μοναδικού βουνού, που η ιδιαιτερότητά του είναι η γλυκύτητα και η αρμονία των γραμμών και των χρωμάτων του.
Τίποτα το υπερβολικό και το βαρύ. Δε φοβίζει. Δεν προκαλεί με το ύψος του, με τους γκρεμούς του, με τις βαθιές κι απόκρημνες χαράδρες του. Τα δέντρα του ελιές και οπωροφόρα που φτάνουν ως τα αλρογυάλια του, καστανιές και καρυδιές που δασώνουν τις πλαγιές του, λίγα έλατα και λιγερόκορμες λεύκες, που τις λένε αγριόλευκες και στολίζουν τις πιο ψηλές κορφές του.Μια ανθρώπινη ζεστή αγκαλιά είναι το Πήλιο, που σε ηρεμεί και σου γλυκαίνει την ψυχή όλες τις εποχές του χρόνου.
Τα πηλιορίτικα σπίτια, είτε σε οικισμούς είτε σκορπισμένα σε περιβόλια και αγρούς, είτε αρχοντόσπιτα είτε απλά ακόμα και φτωχικά έχουν κοινή κατασκευαστική γραμμή. Τρεις όροφοι απ τους οποίους οι δύο πρώτοι λιθόχτιστοι με χοντρούς τοίχους και λίγα ανοίγματα, μια μικρή και ασφαλή πόρτα και λίγα παράθυρα με σιδεριές.Από την πόρτα μπαίνεις στο κατώγι, που στην πρόσοψη είναι ισόγειο και καταλήγει σε υπόγειο, όπου οι νοικοκυραίοι αποθήκευαν τα τρόφιμα της χρονιάς, κυρίως το λάδι, την ελιά, το κρασί. Από το κατώγι ανεβαίνεις με ξύλινη σκάλα στο μεσοπάτωμα, τον ταμπανά, που είναι η χειμερινή διαμονή της οικογένειας.
Εδώ βρίσκεται και το μαγειριό. Το τρίτο και τελευταίο πάτωμα είναι χτισμένο με ελαφριά κατασκευή και προεξέχει από τα δύο πρώτα.Έχει πολλά παράθυρα και φεγγίτες και χρησιμεύει ως χώρος υποδοχής και για θερινή διαμονή της οικογένειας.Η στέγη είναι ξύλινη με χοντρό πυκνό "καστανίτικο κερεστέ" και σκεπάζεται με σχιστόλιθους και προεξέχει για να προφυλλάσσει το επάνω πάτωμα από τα νερά της βροχής. Τα βοηθητικά κτίσματα βρίσκονται στην αυλή του σπιτιού. Περιδιαβαίνοντας στα καλντερίμια και περνώντας έξω από τις αυλόπορτες έρχονται στο νου εικόνες από το χθες, όπου κορίτσια τις κρύες ατέλειωτες χειμωνιάτικες νύχτες ξημεροβραδιάζονται στον αργαλιό ή στο βελόνι με τη χρυσή κλωστή που έστελνε ο πατέρας από την Αίγυπτο για να κάνουν τα προικιά τους, για να στολίσουν και να ομορφύνουν τα χαγιάτια τους και τις κάμαρες υποδοχής.
Τα πηλιορίτικα σπίτια έρχονται από το χθες παράδοση ζωντανή που ομορφαίνει το σήμερα.